انتقل إلى المحتوى.
مستشفى سابينز، بانكوك
مستشفى سابينز في تايلاندتحرك بشكل أفضل، عش حياة أفضل

جراحة المناظير النسائية

การส่องกล้องทางนรีเวชในห้องปลอดเชื้อ (1)

لفهم الأمر.جراحة المناظير النسائية ตั้งแต่สาเหตุ อาการ การวินิจฉัย และแนวทางการรักษาโดยทีมแพทย์เฉพาะทางด้านสุขภาพผู้หญิง โรงพยาบาลเซเปี้ยนซ์

การผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช: ภาพรวมและแนวทางการดูแลทางการแพทย์

جراحة المناظير النسائية

การผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช (Gynecologic Endoscopic Surgery) เป็นพัฒนาการสําคัญของการผ่าตัดสมัยใหม่ที่มุ่งลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อ เพิ่มความแม่นยําในการรักษา และส่งเสริมการฟื้ นตัวหลังผ่าตัด เมื่อเปรียบเทียบกับการผ่าตัดเปิดหน้าท้องในผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้และเหมาะสมต่อการผ่าตัดผ่านกล้อง เทคนิคดังกล่าวครอบคลุมการผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้อง (Laparoscopy) การส่องกล้องภายในโพรงมดลูก (Hysteroscopy) และเทคนิคการผ่าตัดผ่านช่องทางธรรมชาติบางประเภท

ปัจจุบันการผ่าตัดส่องกล้องมีบทบาทในการรักษาโรคทางนรีเวชหลายชนิด ได้แก่เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ช็อกโกแลตซีสต์และซีสต์รังไข่บางประเภท เนื้องอกมดลูก การตั้งครรภ์นอกมดลูก ภาวะมีบุตรยากบางกรณี และการผ่าตัดมดลูกในผู้
ป่วยที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม การเลือกวิธีผ่าตัดต้องพิจารณาจากลักษณะโรคขนาดและตําแหน่งของรอยโรค ความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของอวัยวะข้างเคียงโรคร่วม ความชํานาญของศัลยแพทย์ และความต้องการมีบุตรในอนาคต

การผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช, การผ่าตัดแผลเล็ก, Laparoscopy,Hysteroscopy, ช็อกโกแลตซีสต์, เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่, เนื้องอกมดลูก

ในอดีต การผ่าตัดโรคทางนรีเวชจํานวนมากจําเป็นต้องเปิดผนังหน้าท้องเพื่อให้ศัลยแพทย์สามารถมองเห็นและเข้าถึงอวัยวะภายในได้โดยตรง แม้การผ่าตัดเปิดหน้าท้องจะยังมีความจําเป็นในผู้ป่วยบางกลุ่ม แต่การผ่าตัดลักษณะนี้อาจสัมพันธ์
กับแผลผ่าตัดขนาดใหญ่ ความเจ็บปวดหลังผ่าตัด ระยะเวลาพักฟื้ น และความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนของแผล

การพัฒนาเทคโนโลยีทางการแพทย์ ทั้งระบบแสงและกล้องความละเอียดสูงเครื่องมือผ่าตัดขนาดเล็ก ระบบสร้างภาพภายในช่องท้อง และเทคนิคการระงับความรู้สึก ทําให้แพทย์สามารถทําการผ่าตัดผ่านแผลขนาดเล็กหรือผ่านช่องทางธรรมชาติได้มากขึ้น

แนวคิดสําคัญของการผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery: MIS) ไม่ได้หมายถึงการทําให้แผลมีขนาดเล็กเพียงอย่างเดียว แต่หมายถึงการลดการบาดเจ็บจากการเข้าถึงอวัยวะ ลดผลกระทบต่อเนื้อเยื่อปกติ และช่วยให้ผู้ป่วยกลับไปทํากิจวัตรประจําวันได้เร็วขึ้น โดยต้องรักษามาตรฐานความปลอดภัยและผลลัพธ์ทางคลินิกควบคู่กัน

อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดแผลเล็กไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน และไม่ควรใช้เป็นข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดโดยตัวมันเอง การตัดสินใจต้องเริ่มจากการประเมินว่าโรคจําเป็นต้องได้รับการผ่าตัดหรือไม่ แล้วจึงพิจารณาวิธีผ่าตัดที่เหมาะสมที่สุดสําหรับผู้ป่วยแต่ละราย

ประวัติศาสตร์และพัฒนาการของการผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช

  • จุดเริ่มต้นของการส่องกล้องในช่องท้อง

แนวคิดการมองเห็นอวัยวะภายในผ่านกล้องมีพัฒนาการมาตั้งแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดย Georg Kelling ได้รายงานการตรวจภายในช่องท้องด้วยกล้องในสัตว์ทดลองในปี ค.ศ. 1901 ขณะที่ Hans Christian Jacobaeus ได้เผยแพร่ประสบการณ์การใช้กล้องตรวจภายในช่องลําตัวของมนุษย์ในปี ค.ศ.
1910-1912

ในระยะแรก การส่องกล้องมีบทบาทหลักในการวินิจฉัย เนื่องจากข้อจํากัดของระบบแสง การมองเห็น เครื่องมือผ่าตัด และการควบคุมการเคลื่อนไหวภายในช่องท้อง

  • จากการตรวจวินิจฉัยสู่การผ่าตัดรักษา

การพัฒนากล้อง เครื่องมือขนาดเล็ก ระบบพลังงานสําหรับตัดและห้ามเลือดตลอดจนเทคนิคการสร้างพื้นที่ทํางานภายในช่องท้อง ทําให้การส่องกล้องเปลี่ยนจากหัตถการเพื่อวินิจฉัยไปสู่การผ่าตัดรักษา

ศัลยแพทย์ทางนรีเวชมีบทบาทสําคัญในการพัฒนาการผ่าตัดผ่านกล้องสําหรับโรคของมดลูก ท่อนําไข่ และรังไข่ รวมถึงการรักษาเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ และการผ่าตัดมดลูกผ่านกล้องในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20

  • การเข้าสู่ยุคการผ่าตัดแผลเล็ก

เมื่อเทคโนโลยีวิดีโอ กล้องความละเอียดสูง และเครื่องมือผ่าตัดได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง การผ่าตัดผ่านกล้องจึงสามารถทําหัตถการที่ซับซ้อนขึ้นได้ เช่น การเลาะพังผืด การเย็บซ่อมเนื้อเยื่อ การตัดซีสต์รังไข่ และการผ่าตัดมดลูก

ต่อมาได้เกิดการพัฒนาเทคนิคเพิ่มเติม ได้แก่ การผ่าตัดโดยใช้หุ่นยนต์ช่วย(Robot-Assisted Surgery) การผ่าตัดผ่านช่องคลอดโดยใช้กล้องและเครื่องมือเฉพาะทาง เช่น vNOTES และการพัฒนาการผ่าตัดผ่านกล้องภายในโพรงมดลูกให้สามารถรักษารอยโรคได้อย่างแม่นยําขึ้น

การพัฒนาทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นว่าความก้าวหน้าของการผ่าตัดส่องกล้องไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับการฝึกอบรมของศัลยแพทย์การคัดเลือกผู้ป่วย และการประเมินผลลัพธ์จากหลักฐานทางคลินิกอย่างต่อเนื่อง

หลักการและประเภทของการผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช

คําว่า Gynecologic Endoscopic Surgery ครอบคลุมเทคนิคที่ใช้กล้องในการมองเห็นและรักษาอวัยวะสืบพันธุ์สตรี โดยมีแนวทางหลักดังต่อไปนี้

  • การผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้อง (Laparoscopic Surgery)

เป็นการผ่าตัดโดยใส่กล้องและเครื่องมือผ่านแผลขนาดเล็กบริเวณผนังหน้าท้องโดยทั่วไปจะมีการสร้างพื้นที่ทํางานภายในช่องท้องด้วยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพื่อให้มองเห็นอวัยวะได้ชัดเจน

แพทย์ควบคุมเครื่องมือผ่านภาพที่ปรากฏบนจอภาพ สามารถตรวจดูอวัยวะในอุ้งเชิงกราน ตัดหรือเลาะรอยโรค ห้ามเลือด เย็บซ่อมเนื้อเยื่อ และนําชิ้นเนื้อออกผ่านช่องเปิดที่เหมาะสม

เทคนิคนี้ใช้ในการรักษาโรคของรังไข่ ท่อนําไข่ เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ และมดลูกบางกรณี

  • การส่องกล้องภายในโพรงมดลูก (Hysteroscopy)

เป็นการนํากล้องขนาดเล็กผ่านช่องคลอดและปากมดลูกเข้าสู่โพรงมดลูก โดยทั่วไปไม่ต้องมีแผลที่ผนังหน้าท้องใช้ตรวจวินิจฉัยและรักษาความผิดปกติภายในโพรงมดลูก เช่น ติ่งเนื้อเยื่อบุโพรงมดลูก เนื้องอกชนิดยื่นเข้าโพรงมดลูก พังผืดภายในโพรงมดลูก และความผิดปกติบางประเภทที่สัมพันธ์กับเลือดออกผิดปกติหรือภาวะมีบุตรยาก

ข้อสําคัญคือ Hysteroscopy และ Laparoscopy เป็นคนละเทคนิค และใช้รักษารอยโรคคนละตําแหน่ง แม้ทั้งสองจะจัดอยู่ในกลุ่มการผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช

  • การผ่าตัดผ่านกล้องโดยใช้หุ่นยนต์ช่วย (Robot-Assisted Surgery)

เป็นการผ่าตัดผ่านแผลขนาดเล็กโดยใช้ระบบหุ่นยนต์ช่วยควบคุมเครื่องมือจากคอนโซลของศัลยแพทย์ ระบบบางชนิดช่วยให้มองเห็นภาพสามมิติและควบคุมปลายเครื่องมือได้อย่างละเอียด

หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดอาจมีประโยชน์ในหัตถการบางประเภทที่ต้องการการเย็บหรือเลาะเนื้อเยื่ออย่างซับซ้อน แต่มีต้นทุนสูงกว่าในหลายบริบท และยังไม่พบว่ามีความเหนือกว่าการผ่าตัดผ่านกล้องแบบมาตรฐานในทุกโรคหรือทุกผลลัพธ์ การเลือกใช้
จึงควรพิจารณาจากข้อบ่งชี้ ประสบการณ์ของทีมผ่าตัด และทรัพยากรที่มีอยู่

  • การผ่าตัดผ่านช่องคลอดโดยใช้กล้อง (vNOTES)

vNOTES ย่อมาจาก vaginal Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery เป็นเทคนิคที่นํากล้องและเครื่องมือเข้าสู่ช่องท้องผ่านช่องคลอด โดยไม่จําเป็นต้องมีแผลผ่าตัดภายนอกหน้าท้อง

เทคนิคนี้อาจใช้ในหัตถการทางนรีเวชที่เหมาะสม เช่น การผ่าตัดท่อนําไข่หรือรังไข่บางกรณี และการผ่าตัดมดลูกบางประเภท ทั้งนี้ต้องพิจารณาจากกายวิภาคประวัติการผ่าตัดเดิม พังผืด และความชํานาญเฉพาะทางของทีมผ่าตัดvNOTES ไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะกับผู้ป่วยทุกราย และไม่ควรสื่อสารว่าเป็นการผ่าตัดที่ปราศจากความเสี่ยงเพียงเพราะไม่มีแผลภายนอกหน้าท้อง

vNOTES ไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะกับผู้ป่วยทุกราย และไม่ควรสื่อสารว่าเป็นการผ่าตัที่ปราศจากความเสี่ยงเพียงเพราะไม่มีแผลภายนอกหน้าท้อง

  • เหตุใดการผ่าตัดส่องกล้องจึงได้รับการพัฒนา
    การเปลี่ยนจากการผ่าตัดเปิดหน้าท้องไปสู่การผ่าตัดแผลเล็กมีเป้าหมายสําคัญหลายประการ
  • ประการแรก คือการลดการบาดเจ็บของผนังหน้าท้องจากการเปิดแผลขนาดใหญ่
  • ประการที่สอง คือการเพิ่มประสิทธิภาพในการมองเห็นอวัยวะภายในผ่านภาพขยายบนจอภาพ
  • ประการที่สาม คือการลดความเจ็บปวดและช่วยให้ผู้ป่วยเริ่มเคลื่อนไหวได้เร็วขึ้นในกรณีที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อน และ
  • ประการสุดท้าย คือการลดผลกระทบต่อการดําเนินชีวิตจากการพักฟื้นที่ยาวนาน

อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดส่องกล้องยังต้องอาศัยการเจาะผ่านผนังหน้าท้องหรือการเข้าถึงผ่านช่องทางธรรมชาติ มีความเสี่ยงจากการใช้เครื่องมือ การดมยาสลบและการผ่าตัดอวัยวะภายใน ดังนั้น คําว่าแผลเล็กจึงไม่ควรถูกตีความว่าเป็นการผ่าตัดที่ไม่มีความเสี่ยงหรือปลอดภัยกว่าทุกวิธีในทุกสถานการณ์

โรคทางนรีเวชที่สามารถรักษาด้วยการผ่าตัดส่องกล้อง

การเลือกใช้การผ่าตัดส่องกล้องขึ้นอยู่กับชนิดของโรค ความรุนแรง ลักษณะของ รอยโรค และเป้าหมายการรักษา โดยโรคสําคัญที่อาจใช้เทคนิคดังกล่าว ได้แก่

  • ช็อกโกแลตซีสต์และเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

ช็อกโกแลตซีสต์ (Ovarian Endometrioma) เป็นถุงน้าในรังไข่ที่เกิดจากโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ภายในมักมีเลือดเก่าสะสมจนมีลักษณะคล้ายของเหลวสีน้าตาลเข้ม

ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดประจําเดือน ปวดท้องน้อยเรื้อรัง เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์หรือมีปัญหาด้านภาวะเจริญพันธุ์ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการและตรวจพบโดยบังเอิญจากการอัลตราซาวนด์

การผ่าตัดผ่านกล้องอาจใช้ในการเลาะซีสต์ออก (Cystectomy) การเปิดระบายและรักษาผนังซีสต์ด้วยเทคนิคเฉพาะ หรือการตัดรอยโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ร่วมกับการเลาะพังผืดการเลือกวิธีผ่าตัดต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ เนื่องจากการเลาะซีสต์อาจทําให้เนื้อเยื่อรังไข่ปกติถูกนําออกหรือได้รับความเสียหาย ส่งผลให้ปริมาณไข่สํารองลดลงได้ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีซีสต์ทั้งสองข้าง เคยผ่าตัดรังไข่มาก่อน หรือมีไข่สํารองต่ำ

แนวทาง ESHRE ปี 2022 สนับสนุนการตัดสินใจรักษาโดยพิจารณาอาการ ความต้องการมีบุตร อายุ ประวัติการรักษา และผลกระทบต่อรังไข่ ไม่ใช่ใช้ขนาดซีสต์เพียงอย่างเดียวเป็นเกณฑ์ในการผ่าตัด

  • ซีสต์รังไข่ชนิดอื่น ๆ

ซีสต์รังไข่มีหลายชนิด เช่น Functional Cyst, Dermoid Cyst, Cystadenoma และซีสต์ที่มีลักษณะซับซ้อน

ซีสต์บางชนิดสามารถติดตามอาการและตรวจอัลตราซาวนด์ได้โดยไม่ต้องผ่าตัดขณะที่บางชนิดอาจจําเป็นต้องผ่าตัดหากมีอาการ ปวดมาก โตขึ้น มีลักษณะน่าสงสัย หรือมีภาวะแทรกซ้อน เช่น รังไข่บิดขั้วหรือซีสต์แตก

การประเมินก่อนผ่าตัดควรพิจารณารูปร่างและส่วนประกอบของซีสต์จากภาพอัลตราซาวนด์ อายุ ภาวะหมดประจําเดือน ปัจจัยเสี่ยง และผลตรวจเพิ่มเติมตามข้อบ่งชี้

ในกรณีที่สงสัยมะเร็งรังไข่ การวางแผนผ่าตัดและสถานที่รักษามีความสําคัญเป็นพิเศษ ผู้ป่วยควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญเหมาะสม และอาจจําเป็นต้องส่งต่อสูตินรีแพทย์มะเร็งวิทยา

  • เนื้องอกมดลูก

เนื้องอกมดลูก (Uterine Fibroids หรือ Leiomyomas) เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายที่พบได้บ่อยในสตรีวัยเจริญพันธุ์ อาจทําให้ประจําเดือนมามาก ปวดท้องน้อย มีอาการกดเบียด หรือมีผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ในบางกรณี

การผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้องอาจใช้ในการตัดเนื้องอกมดลูก (Laparoscopic Myomectomy) โดยมีเป้าหมายเพื่อนําเนื้องอกออกและเก็บรักษามดลูกไว้ ส่วนเนื้องอกที่ยื่นเข้าโพรงมดลูกบางชนิดสามารถตัดผ่าน Hysteroscopy ได้

การเลือกเทคนิคขึ้นอยู่กับจํานวน ขนาด ตําแหน่ง และความลึกของเนื้องอก รวมถึงความต้องการมีบุตรในอนาคต ไม่ใช่เนื้องอกมดลูกทุกชนิดจําเป็นต้องผ่าตัด

  • การตั้งครรภ์นอกมดลูก

การตั้งครรภ์นอกมดลูก (Ectopic Pregnancy) ส่วนใหญ่เกิดในท่อนําไข่และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตหากมีการแตกและเลือดออกภายในช่องท้อง

การผ่าตัดผ่านกล้องสามารถใช้รักษาผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้เหมาะสม เช่น การตัดท่อนําไข่ที่มีการตั้งครรภ์หรือการผ่าตัดเปิดท่อนําไข่เพื่อเอาเนื้อเยื่อการตั้งครรภ์ออกในบางกรณี

อย่างไรก็ตาม การรักษาไม่ได้จําเป็นต้องผ่าตัดทุกราย ผู้ป่วยบางรายอาจเหมาะกับการติดตามระดับฮอร์โมนหรือการรักษาด้วยยา ขึ้นอยู่กับอาการ ความคงที่ของระบบไหลเวียนโลหิต ตําแหน่งการตั้งครรภ์ และข้อบ่งชี้ทางคลินิก

  • การผ่าตัดมดลูก

การผ่าตัดมดลูก (Hysterectomy) อาจใช้รักษาโรคที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่นเช่น เนื้องอกมดลูกที่มีอาการมาก ภาวะเลือดออกผิดปกติบางประเภท ภาวะมดลูกหย่อน และโรคทางนรีเวชบางชนิด

การผ่าตัดมดลูกผ่านกล้องทางหน้าท้องเป็นหนึ่งในทางเลือก โดยต้องพิจารณาร่วมกับการผ่าตัดทางช่องคลอดและการผ่าตัดเปิดหน้าท้องตามความเหมาะสมของผู้ป่วย แนวทาง ACOG ระบุว่าการเลือกวิธีผ่าตัดมดลูกควรพิจารณาข้อบ่งชี้ ลักษณะทางกายวิภาค ความเสี่ยง ประสบการณ์ของศัลยแพทย์ และความเป็นไปได้ในการทําหัตถการอย่างปลอดภัย

  • พังผืดในอุ้งเชิงกรานและภาวะมีบุตรยากบางกรณี

พังผืดในอุ้งเชิงกรานอาจเกิดจากการอักเสบ การติดเชื้อ เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ หรือการผ่าตัดในอดีต

การผ่าตัดผ่านกล้องสามารถช่วยตรวจประเมินและเลาะพังผืดในผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้ได้แต่การผ่าตัดอาจก่อให้เกิดพังผืดใหม่ และไม่ได้ยืนยันตายตัวว่าจะเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์ในผู้ป่วยทุกคน

การตัดสินใจรักษาภาวะมีบุตรยากจึงควรพิจารณาปัจจัยของทั้งฝ่ายหญิงและฝ่ายชาย รวมถึงอายุ ไข่สํารอง การทํางานของท่อ
นําไข่ และความเหมาะสมของเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์

  • ความผิดปกติภายในโพรงมดลูก

Hysteroscopy มีบทบาทสําคัญในการตรวจและรักษาติ่งเนื้อในโพรงมดลูก เนื้องอกที่ยื่นเข้าโพรงมดลูก พังผืด และความผิดปกติบางประเภทที่สัมพันธ์กับเลือดออกผิดปกติ

ข้อดีคือสามารถมองเห็นรอยโรคโดยตรงและรักษาเฉพาะบริเวณที่ผิดปกติได้ โดยไม่จําเป็นต้องเปิดผนังหน้าท้อง

เทคนิคและขั้นตอนการผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้อง

แม้รายละเอียดจะแตกต่างกันตามโรคและหัตถการ แต่การผ่าตัดผ่านกล้องโดยทั่วไปประกอบด้วยขั้นตอนสําคัญดังนี้

ขั้นตอนที่ 1: การประเมินก่อนผ่าตัด

แพทย์ซักประวัติ ตรวจร่างกาย ทบทวนผลอัลตราซาวนด์หรือภาพถ่ายทางการแพทย์ และตรวจเพิ่มเติมตามความจําเป็น เพื่อยืนยันข้อบ่งชี้และวางแผนการผ่าตัด

ขั้นตอนที่ 2: การระงับความรู้สึกและการเตรียมผู้ป่วย

การผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้องส่วนใหญ่มักทําภายใต้การดมยาสลบ ทีมรักษาประเมินความพร้อมของผู้ป่วยและวางแผนป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้องกับการผ่าตัด

ขั้นตอนที่ 3: การเข้าถึงช่องท้องและสร้างพื้นที่ทํางาน

ศัลยแพทย์นํากล้องและเครื่องมือผ่านช่องเปิดขนาดเล็กที่ผนังหน้าท้อง โดยทั่วไปใช้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพื่อสร้างพื้นที่สําหรับการมองเห็นและการเคลื่อนไหวของเครื่องมือ ทั้งนี้มีเทคนิคการเข้าช่องท้องหลายแบบตามความเหมาะสมและความปลอดภัย

ขั้นตอนที่ 4: การตรวจประเมินและรักษารอยโรค

แพทย์ตรวจดูอวัยวะในช่องท้องและอุ้งเชิงกราน ก่อนดําเนินการตามแผน เช่น เลาะซีสต์ ตัดเนื้องอก ตัดท่อนําไข่ เลาะพังผืด หรือผ่าตัดมดลูก

ขั้นตอนที่ 5: การนําชิ้นเนื้อออกและตรวจสอบความปลอดภัย

ชิ้นเนื้อจะถูกนําออกด้วยวิธีที่เหมาะสมและปลอดภัย โดยพิจารณาความเสี่ยงของรอยโรค การปนเปื้ อน และความเป็นไปได้ของมะเร็งหากมีข้อสงสัย จากนั้นตรวจสอบการห้ามเลือดและความเรียบร้อยของหัตถการ

ขั้นตอนที่ 6: การดูแลหลังผ่าตัด

ทีมรักษาติดตามอาการปวด คลื่นไส้ การเคลื่อนไหว การรับประทานอาหาร และภาวะแทรกซ้อนตามความเสี่ยงของผู้ป่วย ระยะเวลาพักรักษาตัวและการกลับไปทํากิจกรรมจะแตกต่างกันตามประเภทและความซับซ้อนของการผ่าตัด

ข้อดีของการผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช

  • ลดขนาดแผลผ่าตัด

การผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้องใช้แผลขนาดเล็กสําหรับใส่กล้องและเครื่องมือแทนการเปิดหน้าท้องเป็นแผลยาวในกรณีที่สามารถใช้เทคนิคนี้ได้ ช่วยลดการบาดเจ็บของผนังหน้าท้องจากการเข้าถึงอวัยวะ

  • ลดความเจ็บปวดหลังผ่าตัดในหลายหัตถการ

เมื่อเปรียบเทียบกับการผ่าตัดเปิดหน้าท้องในผู้ป่วยที่เหมาะสม การผ่าตัดผ่านกล้องมักมีอาการปวดจากแผลน้อยกว่า แต่ยังอาจเกิดอาการปวดบริเวณไหล่หรือท้องจากก๊าซที่ใช้ระหว่างผ่าตัดได้

  • ฟื้นตัวและกลับไปทํากิจวัตรได้เร็วขึ้น

การผ่าตัดผ่านกล้องสําหรับหัตถการหลายประเภทสัมพันธ์กับการพักรักษาตัวในโรงพยาบาลที่สั้นลงและการกลับไปทํากิจกรรมได้เร็วขึ้นเมื่อเทียบกับการผ่าตัดเปิดหน้าท้อง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของโรคและภาวะแทรกซ้อน

  • มองเห็นรายละเอียดภายในอุ้งเชิงกราน

ระบบกล้องสามารถขยายภาพบริเวณผ่าตัด ทําให้แพทย์ตรวจดูรอยโรคและโครงสร้างทางกายวิภาคได้อย่างละเอียด อย่างไรก็ตาม ภาพขยายไม่ได้ทดแทนความชํานาญในการผ่าตัดและการระบุอวัยวะสําคัญอย่างถูกต้อง

  • ลดผลกระทบจากแผลผ่าตัดขนาดใหญ่

ในผู้ป่วยที่เหมาะสม แผลขนาดเล็กอาจช่วยลดปัญหาบางอย่างที่สัมพันธ์กับแผลเปิดหน้าท้อง เช่น ภาวะแทรกซ้อนของแผล และอาจช่วยให้ผลด้านความพึงพอใจเกี่ยวกับแผลเป็นดีขึ้น

ทั้งนี้ ไม่ยืนยันตายตัวว่าจะไม่มีแผลเป็น ไม่มีพังผืดหรือไม่มีภาวะแทรกซ้อน

ข้อเสีย ความเสี่ยง และข้อจํากัด

การผ่าตัดส่องกล้องเป็นการผ่าตัดจริงที่มีความเสี่ยง แม้จะเป็นเทคนิคแผลเล็กก็ตาม

  • ความเสี่ยงจากการเข้าช่องท้อง

การใส่กล้องหรือเครื่องมืออาจทําให้เกิดการบาดเจ็บต่อหลอดเลือด ลําไส้ กระเพาะปัสสาวะ หรืออวัยวะภายในอื่น ๆ ได้ แม้จะพบไม่บ่อยแต่บางกรณีอาจรุนแรง

  • ความเสี่ยงจากการดมยาสลบและการสร้างพื้นที่ทํางาน

การดมยาสลบและการใช้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์อาจมีผลต่อระบบหายใจและระบบไหลเวียนโลหิต จึงต้องประเมินความเสี่ยงและเฝ้าระวังโดยทีมวิสัญญีแพทย์

  • ความเป็นไปได้ที่จะต้องเปลี่ยนเป็นการผ่าตัดเปิดหน้าท้อง

หากพบเลือดออกมาก พังผืดรุนแรง การมองเห็นไม่เพียงพอ หรือมีเหตุผลด้านความปลอดภัย ศัลยแพทย์อาจจําเป็นต้องเปลี่ยนไปผ่าตัดเปิดหน้าท้อง การเปลี่ยนวิธีผ่าตัดเป็นการตัดสินใจเพื่อความปลอดภัย ไม่ใช่ความล้มเหลวของการรักษา

  • ความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อรังไข่

การผ่าตัดช็อกโกแลตซีสต์อาจกระทบต่อไข่สํารอง โดยเฉพาะเมื่อมีซีสต์สองข้างหรือเคยผ่าตัดมาก่อน จึงควรหารือเรื่องการสงวนเนื้อเยื่อรังไข่และแผนการมีบุตรก่อนผ่าตัด

  • ความเสี่ยงจากการเกิดโรคซ้า

โรคบางชนิด เช่น เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ อาจกลับมาเป็นซ้าได้หลังผ่าตัดการผ่าตัดจึงจึงมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้ตลอดชีวิต ผู้ป่วยบางรายอาจต้องได้รับยาหรือการติดตามต่อเนื่อง

  • ข้อจํากัดจากความซับซ้อนของโรคและความชํานาญของทีม

ผู้ป่วยที่มีพังผืดรุนแรง ก้อนขนาดใหญ่ที่มีข้อสงสัยมะเร็ง หรือโรคร่วมที่เพิ่มความเสี่ยง อาจไม่เหมาะกับการผ่าตัดผ่านกล้องบางรูปแบบการเลือกวิธีผ่าตัดควรคํานึงถึงความปลอดภัยและผลลัพธ์ระยะยาว ไม่ใช่เลือกวิธีที่มีแผลเล็กที่สุดเพียงอย่างเดียว

การเปรียบเทียบการผ่าตัดเปิดหน้าท้องกับการผ่าตัดผ่านกล้อง

ประเด็นผ่าตัดเปิดหน้าท้องالجراحة بالمنظار
การเข้าถึงอวัยวะ ช่องเปิดขนาดเล็กแผลเปิดเพื่อเข้าถึงโดยตรงกล้องและเครื่องมือผ่าน
ขนาดแผลโดยทั่วไปใหญ่กว่าโดยทั่วไปเล็กกว่า
ความเจ็บปวดจากแผลมักมากกว่ามักน้อยกว่า
ระยะพักฟื้นโดยทั่วไปนานกว่าโดยทั่วไปสั้นกว่า
ความเสี่ยงมีความเสี่ยงมีความเสี่ยง
ความเหมาะสมจําเป็นในบางโรคเหมาะกับผู้ป่วยหลายกลุ่ม

ตารางนี้เป็นการเปรียบเทียบโดยภาพรวม ไม่ใช่การยืนยันตายตัวผลลัพธ์เฉพาะบุคคลเพราะชนิดของโรค ความซับซ้อน และประสบการณ์ของศัลยแพทย์มีผลต่อผลลัพธ์อย่างมาก

หลักฐานทางวิชาการและแนวทางเวชปฏิบัติ

แนวทางของ American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) และ European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) สนับสนุนการเลือกวิธีรักษาโดยใช้หลักฐานทางวิชาการร่วมกับการพิจารณาปัจจัยเฉพาะของผู้ป่วย

สําหรับการผ่าตัดมดลูก แนวทาง ACOG เน้นว่าควรเลือกวิธีผ่าตัดโดยพิจารณาข้อบ่งชี้ สภาพทางกายวิภาค ความปลอดภัย และความชํานาญของศัลยแพทย์ โดยวิธีผ่าตัดผ่านช่องคลอดหรือผ่านกล้องอาจเหมาะสมกว่าการเปิดหน้าท้องในผู้ป่วยหลายราย แต่ไม่ใช่ในทุกกรณี

สําหรับเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ แนวทาง ESHRE ปี 2022 เน้นการวางแผนรักษาแบบเฉพาะบุคคล โดยคํานึงถึงอาการ ความต้องการมีบุตร ผลกระทบต่อไข่สํารอง ประวัติการรักษา และโอกาสกลับเป็นซ้ำ

สําหรับก้อนหรือซีสต์รังไข่ การประเมินความเสี่ยงก่อนผ่าตัดเป็นขั้นตอนสําคัญเพื่อให้เลือกผู้ป่วยและวิธีผ่าตัดได้เหมาะสม โดยเฉพาะเมื่อมีลักษณะก้อนที่อาจสัมพันธ์กับมะเร็ง

สําหรับการผ่าตัดมดลูกจากโรคไม่ร้ายแรง หลักฐานจาก Cochrane Review พบว่าการผ่าตัดผ่านกล้องเมื่อเทียบกับการผ่าตัดเปิดหน้าท้องมีข้อได้เปรียบบางด้าน เช่น การกลับไปทํากิจกรรมตามปกติได้เร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม การเลือกวิธีผ่าตัด ต้องคํานึงถึงความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย

โดยสรุป หลักฐานสนับสนุนบทบาทสําคัญของการผ่าตัดส่องกล้องในโรคทางนรีเวชหลายชนิด แต่ไม่สนับสนุนการใช้เทคนิคเดียวกับผู้ป่วยทุกคน การตัดสินใจที่เหมาะสมที่สุดต้องพิจารณาร่วมกันระหว่างแพทย์และผู้ป่วย

แนวทางการเลือกผู้ป่วยและการตัดสินใจร่วมกัน

ก่อนตัดสินใจผ่าตัด ควรพิจารณาประเด็นต่อไปนี้

  1. ข้อบ่งชี้ในการรักษามีอาการหรือผลตรวจที่จําเป็นต้องผ่าตัดหรือไม่ และมีทางเลือกที่ไม่ต้องผ่าตัดหรือไม่
  2. ลักษณะของโรค ขนาด ตําแหน่ง จํานวนรอยโรค และความเสี่ยงต่อโรคร้ายแรง
  3. เป้าหมายด้านภาวะเจริญพันธุ์: ต้องการมีบุตรในอนาคตหรือจําเป็นต้องสงวนมดลูกและรังไข่หรือไม่
  4. ความเสี่ยงเฉพาะบุคคล: โรคร่วม ประวัติผ่าตัด พังผืด และความเสี่ยงจากการดมยาสลบ
  5. ความเชี่ยวชาญของทีมผ่าตัด: ประสบการณ์ในหัตถการที่ตรงกับโรคและความพร้อมในการดูแลภาวะแทรกซ้อน
  6. การดูแลหลังผ่าตัด: การติดตามอาการ ผลตรวจชิ้นเนื้อ การป้องกันโรคซ้า และการวางแผนมีบุตรเมื่อเกี่ยวข้อง

การให้ข้อมูลอย่างครบถ้วนช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจทั้งประโยชน์ ข้อจํากัด ความเสี่ยงและทางเลือกอื่น ก่อนตัดสินใจร่วมกับแพทย์

บทบาทของโรงพยาบาลในการส่งเสริมการรักษาที่ปลอดภัย

การให้บริการผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวชที่มีคุณภาพควรประกอบด้วยการประเมินก่อนผ่าตัดอย่างเป็นระบบ การวางแผนผ่าตัดตามชนิดของโรค ทีมสูตินรีแพทย์และวิสัญญีแพทย์ที่มีความพร้อม เครื่องมือที่เหมาะสม และระบบติดตามผลหลังผ่าตัด

สรุป

การผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวชเป็นผลจากพัฒนาการทางการแพทย์ที่ดําเนินมาอย่างต่อเนื่องกว่าหนึ่งศตวรรษ จากการส่องกล้องเพื่อวินิจฉัยไปสู่การผ่าตัดรักษาโรคที่มีความซับซ้อนมากขึ้น

เทคนิคนี้ช่วยลดขนาดแผลและอาจช่วยลดความเจ็บปวด ระยะเวลาพักรักษาตัวและระยะฟื้ นตัวเมื่อเทียบกับการผ่าตัดเปิดหน้าท้องในผู้ป่วยที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม ยังคงมีความเสี่ยงและข้อจํากัดที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

การรักษาช็อกโกแลตซีสต์ ซีสต์รังไข่ เนื้องอกมดลูก เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่และโรคทางนรีเวชอื่น ๆ จึงควรเริ่มจากการวินิจฉัยที่ถูกต้อง การประเมินข้อบ่งชี้และการเลือกวิธีผ่าตัดที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

หัวใจสําคัญของการผ่าตัดส่องกล้องนอกจากการทําแผลให้เล็กลงแล้วยังเป็นการรักษาโรคอย่างมีประสิทธิภาพ โดยคํานึงถึงความปลอดภัย คุณภาพชีวิต และเป้าหมายระยะยาวของผู้ป่วยเป็นสําคัญ

เอกสารอ้างอิง

1.American College of Obstetricians and Gynecologists. Choosing the route of hysterectomy for benign disease. ACOG Committee Opinion No. 701. Obstet Gynecol. 2017;129(6):e155–e159. doi:10.1097/AOG.0000000000002108
2.Becker CM, Bokor A, Heikinheimo O, et al. ESHRE guideline: endometriosis. Hum Reprod Open. 2022;2022(2):hoac009. doi:10.1093/hropen/hoac009
3.American College of Obstetricians and Gynecologists. Practice Bulletin No. 174: Evaluation and management of adnexal masses. Obstet Gynecol. 2016;128(5):e210–e226. doi:10.1097/AOG.0000000000001768
4.Nieboer TE, Johnson N, Lethaby A, et al. Surgical approach to hysterectomy for benign gynaecological disease. Cochrane Database Syst Rev. 2009;(3):CD003677. doi:10.1002/14651858.CD003677.pub3.
5.Jacobaeus HC. Über Laparo- und Thorakoskopie. Beiträge zur Klinikder Tuberkulose. 1912;25:185–204.
6.Kelling G. Über Oesophagoskopie, Gastroskopie und Koelioskopie. Münch Med Wochenschr. 1901;48:21–24.

การตรวจวินิจฉัยและแนวทางรักษาเรื่องการผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช

แพทย์เฉพาะทางด้านสุขภาพผู้หญิงจะซักประวัติ ตรวจร่างกาย และวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

علامات تحذيرية تستدعي زيارة الطبيب.

إذا كانت الأعراض تعيق حياتك اليومية أو كانت غير معتادة، فيجب عليك طلب التقييم من أخصائي.

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช (FAQ)

ควรเตรียมตัวอย่างไรก่อนพบแพทย์เรื่องการผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวช?

يُنصح بتسجيل الأعراض ومدة المرض وتاريخ العلاج السابق للمساعدة في التشخيص.

การรักษาและฟื้นฟูเรื่องการผ่าตัดส่องกล้องทางนรีเวชใช้เวลานานเท่าไร?

يعتمد وقت التعافي على سبب وشدة الحالة، وسيراقب الطبيب تقدم حالة المريض باستمرار.

دعنا نعتني بك.

اتصل بنا للحصول على معلومات أو لتحديد موعد مع الطبيب.

مؤلف المقال

الأطباء المعنيون

الحزم ذات الصلة

تجميل الشفرين

أعيدي تشكيل شفرتيكِ بالشكل المناسب لتحقيق التوازن والثقة. تُجرى عملية تجميل الشفرين على يد طبيب متخصص، مع تقييم شخصي وخطة علاجية مُخصصة. نحن نهتم باحتياجاتكِ الفردية...

انظر التفاصيل.: Labiaplasty

مستشفى سابينز

ابدأ بالاهتمام بصحتك على طريقتك الخاصة.

حجز موعد مع الطبيب تحدث إلى أحد الضباط.02-111-3703