ကိစ္စကို နားလည်အောင်လို့ပါ။ကျောရိုးချပ်ချပ်ကျွံကျခြင်းကြောင့် နာတာရှည်ကျောနာကျင်မှု။ Sapiens ဆေးရုံမှ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးပညာရှင်အဖွဲ့မှ အကြောင်းရင်းများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများမှ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုနည်းလမ်းများအထိ။
intervertebral disc herniation ကြောင့်ဖြစ်သော နာတာရှည်ကျောနာကျင်မှု- ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်မှုလမ်းညွှန်ချက်များ။
အရှေ့ဘက်ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာပြဿနာများ (Discogenic & Vertebrogenic Pain) မှ နာတာရှည်ကျောနာကျင်မှု
ကျောရိုးရှေ့ပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံများ- Discogenic Pain နှင့် Vertebrogenic Pain ယန္တရားများ
“ဆရာဝန်၊ MRI ရလဒ်တွေက သိပ်မဆိုးပါဘူး၊ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော် နေ့တိုင်း ကျောနာနေပါတယ်။” ဒီလိုမေးခွန်းတွေနဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေက ကျောရိုးဆေးခန်းတွေနဲ့ နာကျင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေး အထူးကုဆရာဝန်တွေမှာ အရမ်းအဖြစ်များပါတယ်။ အရင်တုန်းက လူနာတွေမှာ နာတာရှည် ကျောအောက်ပိုင်းနာကျင်မှု ရှိတဲ့အခါ “ယိုယွင်းပျက်စီးနေတဲ့ ဒါမှမဟုတ် ကွဲအက်နေတဲ့ ကျောရိုးဆစ်တွေ” ကို အာရုံစိုက်လေ့ရှိပါတယ်။ ရှေးရိုးစွဲ ကုသမှုက အခြေအနေကို မတိုးတက်စေဘူးဆိုရင် နောက်ဆုံးနည်းလမ်းကတော့ ကျောရိုးဆစ်တွေကို ပေါင်းစပ်ဖို့ ပွင့်လင်းခွဲစိတ်မှု (ကျောရိုးပေါင်းစပ်ခြင်း) ပါပဲ။
သို့သော် လက်တွေ့တွင် သိသာထင်ရှားသော လက်တွေ့ဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ရပါသည်- လူနာအချို့သည် MRI တွင် ပြင်းထန်သော ကျောရိုးအဆစ်များ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုကို ပြသခဲ့သော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲ အချို့မှာမူ ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေပြီး ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည့် MRI ပြောင်းလဲမှုအနည်းငယ်ကိုသာ ကြုံတွေ့ရပါသည်။ ၎င်းက ကျောရိုး၏ ရှေ့ပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံများမှ စတင်ဖြစ်ပွားသော နာတာရှည်ကျောနာကျင်မှုသည် intervertebral disc များကြောင့်သာ မဟုတ်ကြောင်း နားလည်မှုအသစ်တစ်ခုဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။
ကျောရိုး၏ anterior ဖွဲ့စည်းပုံ၏ anatomy။
ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် အရှေ့ဘက် ခန္ဓာဗေဒဖွဲ့စည်းပုံတွင် အဆက်မပြတ် အတူတကွ လုပ်ဆောင်သော အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်-
- ကျောရိုးကြားအရိုးနုများ- ၎င်းတို့သည် ရှော့ခ်စုပ်ယူကိရိယာများကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ပြီး ထိခိုက်မှုများကို စုပ်ယူကာ ဒေါင်လိုက်ဖိအားကို ဖြန့်ဝေပေးသည်။
- ကျောရိုးအစွန်အဖျားပြား- ၎င်းသည် ကျောရိုးကြားအရိုးနုနှင့် ကျောရိုးကိုယ်ထည်ကြား ဆုံရာနေရာကို ဖွဲ့စည်းပေးသည့် ပါးလွှာသော အရိုးအပိုင်းအစတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ယိုယွင်းပျက်စီးလာသောအခါ၊ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသည် ကွင်းဆက်တုံ့ပြန်မှုတွင် မလွဲမသွေ ထိခိုက်ခံရပါသည်။
၁။ Discogenic Pain (ကျောရိုးဆစ်ချပ်ချပ် ကျိုးသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာ)
အသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ ဒါမှမဟုတ် ထပ်ခါတလဲလဲ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တင်းမာမှုတွေ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ၊ ကျောရိုးကြားအရိုးနုတွေ တဖြည်းဖြည်း ရေဓာတ်နဲ့ ဆန့်နိုင်အားတွေ ဆုံးရှုံးလာပြီး အတွင်းပိုင်း စုတ်ပြဲမှုတွေ (anular စုတ်ပြဲမှုတွေ) ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ လက်ရှိမှာတော့ ကျောရိုးကြားအရိုးနုတွေ ယိုယွင်းပျက်စီးလာတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်စဉ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး နာကျင်မှု ထုတ်လွှင့်ပစ္စည်းတွေကို ထုတ်လွှတ်ကာ အာရုံခံအာရုံကြောတွေဟာ အတွင်းပိုင်းတစ်ရှူးအလွှာတွေထဲကို နက်ရှိုင်းစွာ ကြီးထွားလာစေတယ်လို့ နားလည်ထားကြပါတယ်။ အဲဒီဖွဲ့စည်းပုံတွေက ပုံမှန်အားဖြင့် အာရုံကြောအဆုံးတွေ မရှိတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံတွေပါ။
အာရုံကြောကြီးထွားမှုနှင့်အတူ ရောင်ရမ်းမှုဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည့်အခါ intervertebral disc သည် နာကျင်မှုအရင်းအမြစ် (discogenic pain) အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားသည်။
- လက်တွေ့လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ- လူနာများသည် ၎င်းတို့၏ ခါးအောက်ပိုင်းအလယ်တွင် နက်ရှိုင်းသောနာကျင်မှုကို ခံစားရလိမ့်မည်။ အလုပ်တွင် ကြာရှည်စွာထိုင်ခြင်း၊ အဝေးပြေးကားမောင်းခြင်း၊ ကိုင်းညွှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် လေးလံသောပစ္စည်းများမခြင်းကဲ့သို့သော ကျောရိုးဆစ်ကြားပြားပေါ်သို့ ဖိအားသက်ရောက်သောအခါ နာကျင်မှုသည် ရုတ်တရက် ပိုဆိုးလာလိမ့်မည်။
၂။ ကျောရိုးဆစ်နာကျင်ခြင်း (ကျောရိုး၏ အောက်ပိုင်း ခြေလက်များမှ စတင်ဖြစ်ပွားသော နာကျင်မှု)
၎င်းသည် ပြီးခဲ့သည့်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း နာကျင်မှုစီမံခန့်ခွဲမှုကို တော်လှန်ပြောင်းလဲစေခဲ့သော 획기적인 အသိပညာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခင်က ဆရာဝန်များသည် ကျောရိုးအဆုံးပြားကို စက်ပိုင်းဆိုင်ရာအထောက်အပံ့တစ်ခုအဖြစ်သာ ရှုမြင်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ၎င်းသည် အာရုံခံအာရုံကြောများစွာ၊ အထူးသဖြင့် ကျောရိုးအတွင်း လည်ပတ်နေသော basivertebral အာရုံကြော (BVN) ဟုခေါ်သော နက်ရှိုင်းသောအာရုံကြောအတွက် ဗဟိုချက်တစ်ခုဖြစ်သည်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ကျောရိုးကြားအရိုးနုများ ပြိုကွဲပြီး ၎င်း၏ အားဖြန့်ဝေသည့် လုပ်ဆောင်ချက် ဆုံးရှုံးသွားသောအခါ၊ ကြီးမားသောဖိအားသည် ကျောရိုး၏အဖျားများသို့ တိုက်ရိုက်လွှဲပြောင်းပေးပါသည်။ ၎င်းသည် နာတာရှည်ဖြစ်ပွားပါက၊ အက်ကွဲကြောင်းငယ်များ ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ရောင်ရမ်းမှုနှင့် အရိုးတွင်းခြင်ဆီအတွင်း ပြောင်းလဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ၎င်းသည် basivertebral အာရုံကြောများကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို ဦးနှောက်သို့ တိုက်ရိုက်ပေးပို့စေပါသည်။ ရိုးရိုးလေးပြောရလျှင် လူနာခံစားရသော ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုသည် ကျောရိုးကြားအရိုးနုကိုယ်တိုင်ကြောင့် တိုက်ရိုက်မဟုတ်ဘဲ ၎င်းနှင့်ကပ်လျက်ရှိသော အရိုးတစ်သျှူးကြောင့်ဖြစ်သည်။
MRI ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းမှတစ်ဆင့် အနာများကို ဖော်ထုတ်ရန်နှင့် ခြေရာခံရန် စံနှုန်းများ။
လက်ရှိစိန်ခေါ်မှုမှာ ရောဂါနှစ်ခုကို ခွဲခြားနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော ရောဂါလက္ခဏာ သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် နာကျင်မှုစီမံခန့်ခွဲရေးဆရာဝန်များသည် အနာများ၏ သီးခြားလက္ခဏာများကို ရှာဖွေရန် ကျောရိုး MRI စကင်န်များကို မှာကြားပြီး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် လိုအပ်သည်။
- ဒစ်စကိုဂျီနစ် လက္ခဏာများ ဆရာဝန်များသည် ကျောရိုးကြားအရိုးနုပြားတွင် အရည်ဆုံးရှုံးမှုလက္ခဏာများ (အရိုးနုပြားမည်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးနုပြားမည်းသွားခြင်း)၊ ကျောရိုးအခေါင်းပေါက်အမြင့် လျော့နည်းလာခြင်း၊ ကျောရိုးအရိုးနုပြားနံရံတွင် စုတ်ပြဲခြင်း သို့မဟုတ် High Intensity Zones (HIZ) ဟုခေါ်သော ပြင်းထန်မှုမြင့်မားသော အဖြူရောင်အစက်အပြောက်များကို ရှာဖွေပါလိမ့်မည်။
- ကျောရိုးဆိုင်ရာ လက္ခဏာ ဆရာဝန်များသည် အရိုးအဆုံးပြားများနှင့် ကပ်လျက်ရှိသော အရိုးတွင်းခြင်ဆီအချက်ပြမှုများတွင် ပြောင်းလဲမှုများကို ရှာဖွေမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို modic changes (ဥပမာ၊ modic အမျိုးအစား ၁ သည် ရောင်ရမ်းမှုနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး modic အမျိုးအစား ၂ သည် နာတာရှည်ယိုယွင်းပျက်စီးမှုရောဂါဗေဒကို ထင်ဟပ်စေသည်) ဟုလူသိများသည်)၊ ၎င်းတို့သည် ကျောရိုးဆိုင်ရာနာကျင်မှုကို အတည်ပြုသည့် အဓိကအထောက်အထားများဖြစ်သည်။
ဆန်းသစ်သော အနည်းဆုံးထိုးဖောက်မှုဖြင့် နာကျင်မှုသက်သာစေသော ကုသမှုများ (ပစ်မှတ်ထား ကုသမှုများ)
လူနာများသည် ခြေထောက်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားသော အာရုံကြောအမြစ်ဖိသိပ်မှု၏ ထင်ရှားသောလက္ခဏာများမရှိဘဲ ၃ လမှ ၆ လထက်ပို၍ ကြာရှည်သော နာတာရှည်၊ ဒေသတွင်း ကျောရိုးအလယ်ဗဟိုနာကျင်မှုကို ခံစားရသောအခါ၊ ဆေးဝါး သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးကို တုံ့ပြန်မှုမရှိဘဲ၊ ယခုအခါ အဓိကကျောရိုးပေါင်းစပ်ခွဲစိတ်မှုကို ရှောင်ရှားရန် အရင်းအမြစ်ရှိ နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို ပစ်မှတ်ထားပြီး အနှောင့်အယှက်ပေးသည့် ဆန်းသစ်သော အနည်းဆုံးထိုးဖောက်ကုသမှုများ ရှိလာပါပြီ-
၁။ Intradiscal Biacuplasty နည်းပညာ (discogenic pain အတွက်)
၎င်းသည် နာတာရှည်ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့သော ကျောရိုးဆစ်ကြားနေရာထဲသို့ အထူးပြုလုပ်ထားသော အပ်တစ်ချောင်းထည့်သွင်းခြင်းပါဝင်သည့် အနည်းဆုံးကျူးကျော်မှုလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် မြင့်မားသောကြိမ်နှုန်းရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းစွမ်းအင်ကို အတွင်းပိုင်းအအေးပေးစနစ် (Cooled Radiofrequency) နှင့်ပေါင်းစပ်ပြီး ကျောရိုးဆစ်ကြားရှိ အာရုံကြောအသစ်များကြီးထွားလာခြင်းမှ နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများပို့လွှတ်ခြင်းကို ပြုပြင်ပေးပြီး ကျောရိုးဆစ်ကြားမှစတင်သော နာကျင်မှုကို ထိရောက်စွာသက်သာစေရန် အတွင်းပိုင်းအအေးပေးစနစ် (Cooled Radiofrequency) ကို ပေးပို့သည်။
၂။ Basiverbral Nerve Ablation (BVNA) နည်းစနစ် (Vertebrogenic Pain အတွက်)
ဤသည်မှာ အမေရိကန် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဌာန (FDA) မှ အတည်ပြုထားသော အနည်းဆုံးထိုးဖောက် အာရုံကြောဖယ်ရှားခြင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ မြင့်မားသောဘေးကင်းမှုကို အတည်ပြုသည့် ၅ နှစ်ကျော် ရေရှည်သုတေသနဖြင့် ကျောရိုးဆစ်များထဲသို့ တိကျသောကိရိယာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းသည်။ ထို့နောက် အပူအနည်းငယ်ကို ထုတ်လွှတ်ပြီး အရိုးအတွင်းရှိ basivertebral အာရုံကြောကို တိကျစွာဖျက်ဆီးကာ ဦးနှောက်သို့ နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို ဖြတ်တောက်သည်။ ၎င်းသည် လူနာများအား နာတာရှည်ခါးလယ်နာကျင်မှုကို သက်သာစေပြီး သဘာဝကျောရိုးလှုပ်ရှားမှုကို မဆုံးရှုံးဘဲ ၎င်းတို့၏ဘဝအရည်အသွေးကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် ကူညီပေးသည်။
ကိုးကားချက်များ
- Abel F၊ Altorfer FCS၊ Rohatgi V၊ Gibbs W၊ Chazen JL။ Discogenic နှင့် Vertebrogenic နာကျင်မှု၏ပုံရိပ်။ Neurosurg Clin N Am။ 2025;36(4):485-496။
- van Os WKM, Alvarez-Jimenez R, Cohen SP, et al. Discogenic Low Back Pain. နာကျင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း။ 2025;25:e70062။
- Pacella G, Natella R, Bruno F, et al. ခါးအောက်ပိုင်းနာကျင်ကိုက်ခဲမှု- MRI ဖြစ်စဉ်မှ ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းဖြင့် လမ်းညွှန်ပေးသော ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုများအထိ။ Diagnostics. 2026;16(2):240.
- Fischgrund JS၊ Rhyne A၊ Franke J စသည်တို့။ Int J Spine Surg။ ၂၀၁၉။
- Khalil JG၊ Smuck M၊ Koreckij T၊ et al. Spine J။ ၂၀၁၉။
- Markman JD, Rhyne AL, Sasso RC, et al. ခံနိုင်ရည်မရှိသော ခါးအောက်ပိုင်းနာကျင်မှုစီမံခန့်ခွဲမှု။ Pain Med. 2025.
- Kapural L, Vrooman B, Sarwar S, et al. ဒူးခေါင်းအတွင်းပိုင်း ခွဲစိတ်ကုသမှု ရလဒ်များ။ Pain Med. 2013;2015.
ကျောရိုးဆစ်ချပ်များ ကျိုးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နာတာရှည်ကျောနာကျင်မှုအတွက် ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုလမ်းညွှန်ချက်များ။
နာကျင်မှုအထူးကုဆရာဝန်တစ်ဦးသည် ဆေးမှတ်တမ်းယူခြင်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ခြင်းနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သင့်လျော်သော ကုသမှုအစီအစဉ်ကို စီစဉ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပါမည်။
ဆရာဝန်နဲ့ ပြသဖို့ လိုအပ်တဲ့ သတိပေးလက္ခဏာတွေ။
ရောဂါလက္ခဏာများသည် သင့်နေ့စဉ်ဘဝကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပါက သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်ပါက အထူးကုဆရာဝန်ထံမှ အကဲဖြတ်မှုကို ခံယူသင့်သည်။
ကျောရိုးချပ်ချပ်များကြောင့်ဖြစ်သော နာတာရှည်ကျောနာကျင်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး မကြာခဏမေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ (မကြာခဏမေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ)
ကျောရိုးချပ်ချပ်ကြားက ကြွက်သားထုထည်ကျုံ့ခြင်းကြောင့် နာတာရှည်ကျောနာကျင်မှုအတွက် ဆရာဝန်နှင့်တွေ့ဆုံခြင်းမပြုမီ မည်သို့ပြင်ဆင်ထားသင့်သနည်း။
ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန်အတွက် ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ရောဂါကြာချိန်နှင့် ယခင်ကုသမှုရာဇဝင်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားရန် အကြံပြုလိုပါသည်။
ကျောရိုးချပ်ချပ်ကျွံကျခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နာတာရှည်ကျောနာကျင်မှုအတွက် ကုသမှုနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကာလ မည်မျှကြာမည်နည်း။
ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာချိန်သည် ရောဂါ၏အကြောင်းရင်းနှင့် ပြင်းထန်မှုပေါ်တွင် မူတည်ပြီး ဆရာဝန်သည် လူနာ၏တိုးတက်မှုကို အဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်နေမည်ဖြစ်သည်။



