ဆရာဝန်က တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်း (Hip Osteoarthritis) ဖြစ်နေသည်ဟု ပြောပါက မည်သို့ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်သနည်း။
တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်း (Hip Osteoarthritis) ဖြစ်ပွားနေကြောင်း သိရှိရချိန်တွင် လူနာအများစု၌ အောက်ပါ မေးခွန်းများ ဖြစ်ပေါ်လာလေ့ရှိပါသည် –
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းသည် အမြစ်ပြတ် သက်သာပျောက်ကင်းနိုင်ပါသလား။
- ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါသလား။
- လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်နိုင်သေးပါသလား။
- အားစိုက်၍ လမ်းဆက်လျှောက်ပါက အဆစ်မျက်နှာပြင် ပိုမိုပျက်စီးသွားနိုင်ပါသလား။
- ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် မည်သို့ ကာကွယ်ရမည်နည်း။
သတင်းကောင်းမှာ တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော လူနာအများစုသည် ကနဦးအဆင့်တွင် ခွဲစိတ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ သင့်လျော်သော ကုသမှုကို အစောပိုင်းကတည်းက စတင်ခံယူပါက နာကျင်မှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး ပုံမှန်အတိုင်း လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်ကြပါသည်။
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းအတွက် ကုသမှုနည်းလမ်းများစွာ ရှိပါသည်၊ ၎င်းတို့တွင် လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းညှိခြင်း၊ ကာယကုထုံး (Physical Therapy) ခံယူခြင်း၊ ဆေးဝါးသောက်သုံးခြင်း၊ ထိုးဆေးကုထုံးများ၊ အာရုံကြောထုံဆေးသုံး နာကျင်မှုသက်သာစေသည့် နည်းလမ်းများ (Interventional Pain Procedures) မှစ၍ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ညွှန်ပြချက်ရှိသော လူနာများအတွက် တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် အစားထိုးခွဲစိတ်ခြင်း (Total Hip Replacement) အထိ ပါဝင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်း ဖြစ်တိုင်း လူနာတိုင်း ခွဲစိတ်ကုသမှု မဖြစ်မနေ ခံယူရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။
တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်း (Hip Osteoarthritis) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း
တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အဓိက ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထမ်းဆောင်ရသော အဆစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ မတ်တပ်ရပ်ခြင်း၊ ထိုင်ခုံမှထခြင်း၊ လှေကားအတက်အဆင်းပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ငြိမ်သက်စွာ မတ်တပ်ရပ်နေချိန်တိုင်းတွင်ပင် အလေးချိန်ကို ခံယူနေရပါသည်။ အဆစ်နုမျက်နှာပြင် (Articular Cartilage) တဖြည်းဖြည်း ပွန်းပဲ့ယိုယွင်းလာသောအခါ အဆစ်ကြားနေရာ ကျဉ်းမြောင်းလာခြင်း (Joint Space Narrowing)၊ ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် အရိုးစွယ်များ ထွက်လာခြင်း (Osteophytes) တို့ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး နာကျင်ခြင်း၊ အဆစ်တောင့်တင်းခြင်း (Joint Stiffness) နှင့် အဆစ်လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း လျော့ကျခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားစေပါသည်။
ကနဦးအဆင့်တွင် လူနာအများစုသည် ပုံမှန်အတိုင်း လမ်းလျှောက်နိုင်သေးပြီး ခရီးဝေးလမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ထိုင်ခုံမှထခြင်း သို့မဟုတ် လှေကားတက်ချိန်တို့တွင်သာ နာကျင်မှုကို စတင်ခံစားရလေ့ရှိပါသည်။ သို့သော် ရောဂါအခြေအနေ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ နာကျင်မှုသည် ပိုမိုဆိုးရွားလာကာ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝကို ထိခိုက်စေပါသည်၊ ဥပမာ – လမ်းလျှောက်နိုင်သည့် အကွာအဝေးတိုတောင်းလာခြင်း၊ ဖိနပ် သို့မဟုတ် ခြေအိတ် ဝတ်ဆင်ရ ခက်ခဲလာခြင်းနှင့် အချို့သော လူနာများတွင် အနားယူနေချိန် သို့မဟုတ် ညဘက်အချိန်များ၌ပင် နာကျင်မှု ဝေဒနာ ခံစားရနိုင်ပါသည်။

အရေးကြီးသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သတိပြုဖွယ်ရာ – ဓာတ်မှန် (X-ray) ရလဒ်တွင် တွေ့ရှိရသော ဆိုးရွားမှုအတိုင်းအတာသည် လူနာခံစားရသော နာကျင်မှုအတိုင်းအတာနှင့် အမြဲတစေ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်မှု မရှိနိုင်ပါ။ အချို့သော လူနာများတွင် အရိုးဆစ်ယိုယွင်းမှု ပြင်းထန်သော်လည်း နာကျင်မှု အနည်းငယ်သာ ခံစားရတတ်ပြီး အချို့မှာမူ ဓာတ်မှန်ပေါ်တွင် အနည်းငယ်သာ ပျက်စီးပြောင်းလဲသော်လည်း အလွန်အမင်း ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခံစားရတတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကုသမှုနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ၊ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းနှင့် ဆေးစစ်ချက်ရလဒ်များ အားလုံးကို ဘက်စုံပေါင်းစပ်၍ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရပါသည်။
တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းမှု ပြင်းထန်မှုအဆင့် သတ်မှတ်ချက် (Kellgren-Lawrence Classification)
- အဆင့် ၁ (စတင်ဖြစ်ပွားသည့်အဆင့် – Stage 1 Doubtful/Initial): အဆစ်ကြားနေရာ အနည်းငယ် ကျဉ်းမြောင်းစပြုလာပြီး အလွန်သေးငယ်သော အရိုးစွယ်များ စတင်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ လက္ခဏာများ – လက္ခဏာ မပြဘဲ နေနိုင်သည် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာ အသုံးပြုချိန်တွင် အနည်းငယ်သာ နာကျင်တတ်ပါသည်။
- အဆင့် ၂ (အနည်းငယ် အဆင့် – Stage 2 Mild): အဆစ်ကြားနေရာ အနည်းငယ် ကျဉ်းမြောင်းလာပြီး အရိုးစွယ်ထွက်နေသည်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ တွေ့မြင်ရပါသည်။ လက္ခဏာများ – ခရီးဝေး လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ လှေကားတက်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုင်ခုံမှထချိန်တွင် နာကျင်မှု ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။
- အဆင့် ၃ (အလယ်အလတ်အဆင့် – Stage 3 Moderate): အဆစ်ကြားနေရာ သိသာထင်ရှားစွာ ကျဉ်းမြောင်းလာပြီး အရိုးစွယ်များ ပိုမိုများပြားလာပါသည်။ လက္ခဏာများ – မကြာခဏ နာကျင်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်နိုင်သည့် အကွာအဝေး တိုတောင်းလာပြီး နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝကို စတင် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပါသည်။
- အဆင့် ၄ (အလွန်ပြင်းထန်သည့်အဆင့် – Stage 4 Severe): အဆစ်ကြားနေရာ အလွန်အမင်း ကျဉ်းမြောင်းသွားကာ ကြီးမားသော အရိုးစွယ်များ ထွက်လာပြီး အဆစ်မျက်နှာပြင် ပုံပျက်သွားပါသည်။ လက္ခဏာများ – အလွန်အမင်း နာကျင်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ရန် အလွန်ခက်ခဲလာခြင်း၊ အနားယူနေချိန် သို့မဟုတ် ညဘက်အချိန်များ၌ပင် နာကျင်မှု ခံစားရနိုင်ပါသည်။
တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်း ဖြစ်ပွားစေသော အကြောင်းရင်းများ (Risk Factors)
- အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန် လွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် အဝလွန်ခြင်း (Overweight / Obesity)
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် တည်ဆောက်ပုံ မူမမှန်ခြင်း၊ ဥပမာ – တင်ပါးဆုံရိုးခွက် တိမ်ခြင်း (Hip Dysplasia)
- တင်ပါးဆုံရိုးနှင့် ပေါင်ရိုး ထိတိုက်ပွတ်တိုက်မိသည့် အခြေအနေ (Femoroacetabular Impingement; FAI)
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်နေရာတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးကျိုးဖူးခြင်း
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်ကို အလွန်အကျွံ အသုံးပြုရသော အားကစား သို့မဟုတ် အလုပ်အကိုင်များကို နှစ်ရှည်လများ လုပ်ကိုင်ခြင်း
- ပေါင်ရိုးထိပ်ခေါင်း သွေးကြောပိတ်၍ အရိုးဆဲလ်များ သေဆုံးခြင်း (Avascular Necrosis of the Femoral Head; AVN)
တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်း၏ ရောဂါလက္ခဏာများ
လက္ခဏာများသည် တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာလေ့ရှိပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည် –
- ပေါင်ခြံအတွင်းပိုင်း နာကျင်ခြင်း (အတွေ့ရဆုံး လက္ခဏာဖြစ်သည်)
- တင်ပါး သို့မဟုတ် တင်ပါးဆုံ နောက်ဘက်ခြမ်း နာကျင်ခြင်း
- ပေါင်အောက်ပိုင်းသို့ နာကျင်မှု ပျံ့နှံ့ဆင်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် တခါတရံ ဒူးဆစ်အထိ နာကျင်ခြင်း (Referred Pain)
- လမ်းလျှောက်နိုင်သော အကွာအဝေး တိုတောင်းလာခြင်း သို့မဟုတ် ခြေထော့နင်းဖြစ်လာခြင်း (Limping / Antalgic Gait)
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် တောင့်တင်းနေခြင်း၊ အထူးသဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိုင်ပြီးနောက် သို့မဟုတ် အိပ်ရာထချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခြင်း
- ဖိနပ်၊ ခြေအိတ် ဝတ်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြေသည်းညှပ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရန် ခက်ခဲလာခြင်း
- ထိုင်ခုံမှထခြင်း၊ လှေကားအတက်အဆင်း ပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကားအတက်အဆင်း ပြုလုပ်ရာတွင် ခက်ခဲလာခြင်း
ခွဲစိတ်ကုသမှု မဟုတ်သော တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ကုသမှုနည်းလမ်းများ (Non-Surgical / Conservative Treatment)
ကုသမှု၏ အဓိက ရည်မှန်းချက်မှာ နာကျင်မှုကို လျှော့ချပေးရုံသာမက လမ်းပြန်လျှောက်နိုင်ရန်၊ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် မိမိနှစ်သက်သော လှုပ်ရှားမှုများကို အတတ်နိုင်ဆုံး ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်စေရန်နှင့် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာမှုကို နှေးကွေးစေရန် ဖြစ်ပါသည်။
၁။ လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်းသည် အရေးအကြီးဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်
လေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်ပြုလုပ်ခြင်းသည် တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပတ်လည်ရှိ ကြွက်သားများကို သန်မာစေပြီး အဆစ်ပေါ်သို့ သက်ရောက်သော ဖိအားကို လျှော့ချပေးကာ လမ်းလျှောက်ရာတွင် ပိုမိုတည်ငြိမ်စေပြီး နာကျင်မှုကို သက်သာစေပါသည်။
- အကြံပြုထားသော လှုပ်ရှားမှုများ – ညီညာသော မြေပြင်ပေါ်တွင် လမ်းလျှောက်ခြင်း (တစ်ရက်လျှင် မိနစ် ၂၀-၃၀)၊ စက်ဘီးစီးခြင်း (အနိမ့်/အလယ်အလတ် ခုခံအားဖြင့်)၊ ရေကူးခြင်း သို့မဟုတ် ရေထဲတွင် လမ်းလျှောက်ခြင်း (Hydrotherapy)၊ ဟန်ချက်ထိန်း လေ့ကျင့်ခန်းများ (ခြေတစ်ဖက်တည်းဖြင့် ၃-၅ မိနစ် မတ်တပ်ရပ်လေ့ကျင့်ခြင်း)။
- တင်ပါးနှင့် ပေါင်ကြွက်သား သန်မာစေသည့် လေ့ကျင့်ခန်းများ – Bridge လေ့ကျင့်ခန်း၊ Clamshell လေ့ကျင့်ခန်း၊ Hip Abduction လေ့ကျင့်ခန်း (ဖြည်းညင်းစွာ ပြုလုပ်ပါ၊ တစ်ခါလျှင် ၁၀-၁၅ ကြိမ်ဖြင့် ၂-၃ ကျော့ ပြုလုပ်ပါ)။
- သတိပြုရန် – ပြေးခြင်း၊ ခုန်ခြင်း သို့မဟုတ် လျင်မြန်စွာ ဦးတည်ရာပြောင်းရသော အဆစ်အပေါ် ပြင်းထန်စွာ သက်ရောက်မှုရှိသည့် အားကစားများ (High-impact activities) ကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ အကယ်၍ လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ပြီးနောက် နာကျင်မှုသည် ၂၄ နာရီထက်ပို၍ ကြာမြင့်ပါက လေ့ကျင့်ခန်း ပြင်းအားကို လျှော့ချသင့်ပါသည်။

၂။ ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းညှိခြင်းနှင့် လျှော့ချခြင်း (Weight Management)
လမ်းလျှောက်သည့်အခါတိုင်း တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်သော ဖိအားဒဏ်ကို ထမ်းဆောင်ရပါသည်။ ကိုယ်အလေးချိန်၏ ၅-၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျှော့ချနိုင်ပါက အဆစ်ပေါ်ကျရောက်သည့် ဖိအားကို သိသာစွာ လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး နာကျင်မှုကို သက်သာစေကာ လမ်းလျှောက်နိုင်စွမ်းကို သိသိသာသာ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပါသည်။
၃။ နေ့စဉ်လူနေမှု အလေ့အထများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း
- အချိန်ကြာမြင့်စွာ မတ်တပ်ရပ်နေခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
- လမ်းလျှောက်ရာတွင် အပိုင်းလိုက် ခွဲခြားလျှောက်ပြီး အခါအားလျော်စွာ အနားယူပါ။
- လေးလံသော ပစ္စည်းများ မ,မခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
- မိနစ် ၃၀ မှ ၆၀ တိုင်းတွင် ကိုယ်ဟန်အနေအထားကို ပြောင်းလဲပေးပါ၊ အနေအထား တစ်ခုတည်းဖြင့် ကြာရှည်စွာ ထိုင်မနေပါနှင့်။
- ဖိနပ်အောက်ခံသား ပျော့ပျောင်းပြီး ခြေထောက်နှင့် အံဝင်ခွင်ကျရှိကာ ဖိအားဒဏ်ကို ကောင်းစွာ စုပ်ယူနိုင်သော ဖိနပ်ကို ရွေးချယ်စီးပါ။
၄။ ကာယကုထုံး (Physical Therapy)
ကာယကုထုံးပညာရှင်သည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ ကြွက်သားအခြေအနေ၊ အဆစ်လှုပ်ရှားနိုင်သည့် အတိုင်းအတာ (Range of Motion) နှင့် လမ်းလျှောက်သည့် ပုံစံတို့ကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးပေးမည်ဖြစ်ပြီး သီးသန့်လေ့ကျင့်ခန်းများ သင်ကြားပေးခြင်း၊ တင်းမာနေသော ကြွက်သားများကို ဆန့်ထုတ်ပေးခြင်းနှင့် ထိုင်ထပြုလုပ်ခြင်း၊ လှေကားအတက်အဆင်းပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို မှန်ကန်သော နည်းလမ်းဖြင့် နေ့စဉ် အိမ်တွင် စဉ်ဆက်မပြတ် ဆက်လက်လေ့ကျင့်နိုင်ရန် လမ်းညွှန်ပေးမည် ဖြစ်ပါသည်။
၅။ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ အသုံးပြုခြင်း
- Paracetamol – နာကျင်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိသောအခြေအနေများအတွက် သင့်လျော်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော ဆေးပမာဏအတိုင်း အသုံးပြုပါက ဘေးကင်းမှု မြင့်မားပါသည်။
- စတီးရွိုက်မဟုတ်သော အရောင်ကျဆေးများ (NSAIDs) – ဥပမာ Celecoxib, Etoricoxib, Naproxen, Ibuprofen တို့ဖြစ်ပြီး နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ကောင်းစွာ လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည် (အစာအိမ်၊ ကျောက်ကပ်နှင့် နှလုံးအပေါ် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို သတိပြုနိုင်ရန် ဆရာဝန်၏ ညွှန်ကြားချက်အောက်တွင်သာ အသုံးပြုသင့်ပါသည်)။
၆။ လမ်းလျှောက်အထောက်အကူပြု ကိရိယာများ အသုံးပြုခြင်း (တောင်ဝှေး)
ကိုယ်အလေးချိန်ကို ခွဲဝေထမ်းပိုးပေးနိုင်ရန်နှင့် တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်ပေါ်ရှိ ဖိအားကို လျှော့ချပေးနိုင်ရန် တောင်ဝှေးကို နာကျင်သည့် ခြေထောက်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်လက် (Contralateral Side) ဖြင့် ကိုင်တွယ်အသုံးပြုသင့်ပါသည်။
ထိုးဆေးကုထုံးများနှင့် အဆစ်ကုသမှုဆိုင်ရာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ
တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်အတွင်း ထိုးဆေးအမျိုးအစားများ နှိုင်းယှဉ်ချက် (Evidence-Based အချက်အလက်များအရ)
| ထိုးဆေးအမျိုးအစား (Hip Osteoarthritis) | ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထား (Evidence Base) | ရလဒ်နှင့် သက်ရောက်မှုကြာချိန် | အကြံပြုထားသော ထိုးသည့်အကြိမ်ရေ | အားသာချက်များနှင့် ကန့်သတ်ချက်များ |
| ၁။ စတီးရွိုက်ထိုးဆေး (Corticosteroid) | Strong ★★★★★ (အဆင့် I-II) | ကာလတိုအတွင်း ကောင်းမွန်သည် (၂ ပတ် မှ ၃ လ) | ၃ လတစ်ကြိမ် ထပ်မံထိုးနိုင်သည် (တစ်နှစ်လျှင် ၃-၄ ကြိမ်ထက် မပိုသင့်ပါ) | အာနိသင် လျင်မြန်စွာပြပြီး နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ကောင်းစွာ သက်သာစေသော်လည်း ရလဒ်မှာ ယာယီသာဖြစ်ပြီး မကြာခဏ ထိုးလွန်းပါက အဆစ်နုပျက်စီးမှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေနိုင်ပါသည်။ |
| ၂။ ဟိုင်ယာလူရိုနစ်အက်ဆစ် (Hyaluronic Acid; HA) | Moderate ★★★☆☆ (အဆင့် I-III) | အလယ်အလတ် ကာလအဆင့် (၃ လ မှ ၆ လ) | ၁ ပတ်လျှင် ၁ ကြိမ်နှုန်းဖြင့် ၃-၅ ကြိမ်ပါဝင်သော အစုံလိုက်ထိုးခြင်း | အဆစ်ချောဆီအဖြစ် ကူညီပေးသော်လည်း ဒူးဆစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်တွင် သက်ရောက်မှု အထောက်အထား မပြတ်သားသေးသဖြင့် ပုံမှန်ကုထုံးအဖြစ် ထိုးရန် အကြံမပြုပါ။ |
| ၃။ သွေးဥမွှားကြွယ်ဝသော ပလာစမာ (Platelet-Rich Plasma; PRP) | Limited to Moderate ★★★☆☆ | အလယ်အလတ် ကာလအဆင့် (၆ လ မှ ၁၂ လ) | ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ၁-၂ ကြိမ် | မိမိကိုယ်ပိုင်သွေးကို ပြန်လည်အသုံးပြုသဖြင့် ဘေးကင်းပြီး ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးသော growth factors များ ပါဝင်သော်လည်း ပြင်ဆင်ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက် အတိအကျ မရှိသေးပါ။ |

ရေဒီယိုလှိုင်းသုံး အာရုံကြောအပူပေးကုသခြင်း (Hip Radiofrequency Ablation; Hip RFA)
ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်း စွမ်းအင် (Radiofrequency Energy) ကို အသုံးပြု၍ လျှပ်ကူးအပ်မှတစ်ဆင့် အပူငွေ့အသေးစား ထုတ်လွှတ်ကာ နာကျင်မှုအချက်ပြစနစ် ပေးပို့နေသော အာရုံကြောများကို တားဆီးဟန့်တားပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည် (တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်၏ ရှေ့ဘက်ရှိ Femoral Nerve ၏ အကိုင်းအခက်များနှင့် အတွင်းဘက်ရှိ Obturator Nerve ၏ အကိုင်းအခက်များ ပါဝင်ပါသည်)။
- သင့်လျော်သူများ – နာတာရှည် နာကျင်မှုဝေဒနာ ခံစားနေရသော်လည်း ခွဲစိတ်ရန် အဆင်မပြေသေးသူ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှု မခံယူလိုသူများ၊ အခြားရောဂါအခံများကြောင့် ခွဲစိတ်ရန် အန္တရာယ်များသူများ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုကို အချိန်ရွှေ့ဆိုင်းလိုသူများ။
- ကုသမှုအဆင့်ဆင့် – ဆရာဝန်သည် Diagnostic Block (ထုံဆေးထိုး၍ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း) ကို ဦးစွာ ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး နာကျင်မှု $\ge 50\%$ အထက် လျော့ကျသွားပါက RFA ကုသမှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပါသည်။
- ကုသမှုရလဒ် – နာကျင်မှုဝေဒနာကို ၆-၁၂ လခန့် ကြာအောင် သက်သာစေနိုင်ပါသည် (အာရုံကြောများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနိုင်သဖြင့် လိုအပ်ပါက ထပ်မံကုသမှု ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်)။

တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် အတုအစားထိုးခွဲစိတ်ခြင်း (Total Hip Replacement; THA) ကို မည်သည့်အချိန်တွင် ပြုလုပ်သင့်သနည်း
ရောဂါလက္ခဏာများသည် ဘဝအရည်အသွေးကို သိသိသာသာ ထိခိုက်လာပြီး ခွဲစိတ်မှုမဟုတ်သော နည်းလမ်းများဖြင့် ကုသသော်လည်း သက်သာမှု မရှိတော့သည့်အခါတွင် ဆရာဝန်က ခွဲစိတ်ရန် စဉ်းစားပါသည် –
- နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝ၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ထိုင်ထပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်စက်ခြင်းတို့ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်အထိ အလွန်အမင်း နာကျင်ခြင်း။
- လမ်းလျှောက်နိုင်သည့် အကွာအဝေး သိသာစွာ တိုတောင်းသွားခြင်း။
- ဆေးဝါးများ၊ ကာယကုထုံးနှင့် ထိုးဆေးကုသမှုများ ပြုလုပ်ပြီးသော်လည်း အခြေအနေ တိုးတက်မလာခြင်း။
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းမှု အလယ်အလတ်မှ ပြင်းထန်သောအဆင့် (Kellgren-Lawrence grade 3-4) ရှိပြီး လက်တွေ့ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့်လည်း ကိုက်ညီနေခြင်း။

တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် အတု၏ တည်ဆောက်ပုံ အစိတ်အပိုင်းများ
- တင်ပါးဆုံရိုးခွက် အတု (Acetabular Component) – သတ္တု သို့မဟုတ် ကြွေထည် (Ceramic) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး တင်ပါးဆုံရိုးခွက်အတွင်းသို့ တပ်ဆင်ထည့်သွင်းပါသည်။
- ပွတ်တိုက်မှုခံ အပြား (Liner) – ပွတ်တိုက်မှု ဒဏ်ခံနိုင်ရန် ကြားခံအဖြစ် အထူးပလတ်စတစ် (Highly Cross-linked Polyethylene) သို့မဟုတ် ကြွေထည် (Ceramic) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပါသည်။
- ပေါင်ရိုးဆစ်တံ အတု (Femoral Component) – တိုက်တေနီယမ် သတ္တုစပ် (Titanium alloy) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ပေါင်ရိုးအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းတပ်ဆင်ပါသည်။
- အားသာချက်များ – နာကျင်မှုကို ထိရောက်စွာ သက်သာစေခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ၁၅-၂၀ နှစ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ရေရှည်ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း။
- ပြန်လည်ထူထောင်ရေး – ခွဲစိတ်ပြီး ပထမ ၂၄ နာရီအတွင်း စတင် မတ်တပ်ရပ် လမ်းလျှောက်နိုင်ခြင်း၊ ဆေးရုံတွင် ပျမ်းမျှ ၂-၄ ရက်ခန့် တက်ရောက်ကုသရန် လိုအပ်ပြီး ၆-၁၂ ပတ်အတွင်း ပုံမှန်ဘဝသို့ ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ဝင်ဆံ့နိုင်ခြင်း။
အနှစ်ချုပ်
တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းသည် အဖြစ်များသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ သဘာဝအတိုင်း မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်မရောက်ရှိနိုင်သော်လည်း လူနာအများစုသည် ကနဦးအဆင့်တွင် ခွဲစိတ်ရန် မလိုအပ်ဘဲ ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ကာ ပုံမှန်ဘဝကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်လက်ရှင်သန် ဖြတ်သန်းနိုင်ပါသည်။
ကုသမှု၏ အဓိက သော့ချက်မှာ သင့်လျော်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းညှိခြင်း၊ တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပတ်လည်ရှိ ကြွက်သားများကို သန်မာအောင် တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ် အလေ့အထများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာမှု မရှိသေးပါက တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် အတုအစားထိုး ခွဲစိတ်မှု (THA) မပြုလုပ်မီ ထိုးဆေးထိုးခြင်းနှင့် Hip RFA နည်းလမ်းများကဲ့သို့သော အခြားရွေးချယ်စရာ ကုသမှုများ ရှိပါသေးသည်။
မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းသည် သူ့အလိုလို သက်သာပျောက်ကင်းနိုင်ပါသလား – သူ့အလိုလို သက်သာပျောက်ကင်းနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ သို့သော် သင့်လျော်မှန်ကန်စွာ ကုသမှုခံယူပါက ခွဲစိတ်ရန်မလိုဘဲ နာကျင်မှုကို လျှော့ချကာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပုံမှန်ဘဝအတိုင်း နေထိုင်သွားနိုင်ပါသည်။
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသူများသည် ကြမ်းပြင်ပေါ်ထိုင်ခြင်း၊ တင်ပျဉ်ခွေထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုဆစ်ဒူးတုပ် ထိုင်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်ပါသလား – ထိုင်သည့်အခါ နာကျင်မှု မရှိပါက ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အဆစ်တောင့်တင်းခြင်း ရှိပါက တင်ပါးဆုံရိုးဆစ်ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကွေးထားရသည့် အနေအထားများကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး အထိုင်အထ လွယ်ကူစေသော ကုလားထိုင်များတွင် ထိုင်ခြင်းကို ရွေးချယ်သင့်ပါသည်။
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသူများ အနေဖြင့် မည်သည့်အရာများကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသနည်း – လေးလံသော ပစ္စည်းများ မ,မခြင်း၊ အနားမယူဘဲ အချိန်ကြာမြင့်စွာ မတ်တပ်ရပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ပုံစံတစ်ခုတည်းဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိုင်နေခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသည်။ သို့သော် လှုပ်ရှားမှုကို လုံးဝရပ်တန့်ပစ်ခြင်းမျိုး မပြုလုပ်သင့်ပါ။
- တင်ပါးဆုံရိုးဆစ် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းကို မခွဲစိတ်ဘဲ ကုသနိုင်ပါသလား – ကုသနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် လူနာအများစု အနေဖြင့် ဦးစွာ စတင်သင့်သော ကုသမှုနည်းလမ်းလည်း ဖြစ်ပါသည်။
ကိုးကားစာရင်းများ (References)
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of Osteoarthritis of the Hip: Evidence-Based Clinical Practice Guideline. Rosemont, IL: American Academy of Orthopaedic Surgeons; 2023.
- Hannon CP, Goodman SM, Austin MS, et al. 2023 American Academy of Orthopaedic Surgeons Management of Osteoarthritis of the Hip Evidence-Based Clinical Practice Guideline. J Am Acad Orthop Surg. 2024;32(10):e544-e556.
- Kolasinski SL, Neogi T, Hochberg MC, et al. 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation Guideline for the Management of Osteoarthritis of the Hand, Hip, and Knee. Arthritis Care Res (Hoboken). 2020;72(2):149-162.
- Teirlinck CH, et al. Effect of Exercise Therapy in Patients With Hip Osteoarthritis: A Systematic Review and Cumulative Meta-analysis. Osteoarthritis and Cartilage Open. 2023.
- Mao Y, Qiu B, Wang W, et al. Efficacy of Home-Based Exercise in the Treatment of Pain and Disability at the Hip and Knee in Patients With Osteoarthritis: A Systematic Review and Meta-analysis. BMC Musculoskelet Disord. 2024.
- Belk JW, Kraeutler MJ, Houck DA, et al. Platelet-Rich Plasma Versus Hyaluronic Acid for Hip Osteoarthritis Yields Similarly Beneficial Short-Term Clinical Outcomes: A Systematic Review of Level I and II Randomized Controlled Trials. Arthroscopy. 2022;38(6):2035-2046.
- Pressler MP, et al. Radiofrequency Ablation of the Hip: Review. Ann Palliat Med. 2024.
- Correia R, et al. Ultrasound-Guided Radiofrequency Ablation for Chronic Hip Pain Due to Osteoarthritis. 2024.
















